Egluro Atwrneiaeth

Gall helpu rhywun arall i reoli ei faterion deimlo fel cyfrifoldeb mawr. Mae Atwrneiaeth yn ei gwneud hi'n haws. Mae'n caniatáu i chi gamu i'r adwy a gweithredu ar ran rhywun arall, boed hynny er mwyn ei arian, ei eiddo, neu ei iechyd.

 

Mae'r canllaw hwn yn esbonio beth yw Atwrneiaeth, sut i'w sefydlu gyda ni, a beth mae eich rôl yn ei olygu.

Sut i sefydlu Atwrneiaeth gyda Principality

Os ydych chi'n gweithredu fel atwrnai, bydd angen i chi gofrestru'r Atwrneiaeth gyda ni cyn y gallwch chi reoli cyfrifon rhywun arall.

Y ffordd hawsaf o ddechrau arni yw drwy fynd i'n hofferyn cymorth ar gyfer Atwrneiaeth. Mae'n egluro beth sydd angen i chi ei gofrestru a sut i'w wneud. Gallwch gofrestru ar-lein, trefnu apwyntiad mewn cangen, neu anfon eich dogfennau drwy'r post neu e-bost.

Beth yw Atwrneiaeth? 

Atwrneiaeth yw dogfen gyfreithiol sy'n caniatáu i chi wneud penderfyniadau ar ran person arall (y rhoddwr).

Yn dibynnu ar y math o Atwrneiaeth, gallwch helpu gyda'r canlynol:

• iechyd a lles
• sefyllfa ariannol
• eiddo

Gellid ond caniatáu Atwrneiaeth pan fydd gan y rhoddwr alluedd meddyliol i gytuno. Os na all y rhoddwr wneud hyn, efallai y bydd angen i chi gael Gorchymyn gan y Llys Gwarchod. 

Pryd allech chi fod angen Atwrneiaeth? 

Mae pobl yn sefydlu Atwrneiaeth er mwyn rheoli eu harian yn esmwyth os oes angen help arnynt. Mae rhesymau cyffredin yn cynnwys:

• salwch neu anabledd
• byw dramor
• cynllunio ymlaen llaw rhag ofn iddynt golli galluedd meddyliolMae sefydlu pethau'n gynnar yn lleihau straen yn ddiweddarach.

Mae sefydlu pethau'n gynnar yn lleihau straen yn ddiweddarach.

Pwy all fod yn Atwrnai? 

Mae'r rhoddwr yn dewis rhywun y mae'n ymddiried ynddo. I fod yn atwrnai rhaid i chi fod:

• dros 18 oed 
• yn gallu gwneud penderfyniadau drosoch eich hun

Efallai eich bod yn aelod o'r teulu, yn ffrind, neu'n weithiwr proffesiynol fel cyfreithiwr neu gyfrifydd.

 

Os oes mwy nag un atwrnai, y rhoddwr sy'n penderfynu sut rydych chi'n gwneud penderfyniadau:

• gweithredu ar y cyd - mae pob cyfreithiwr yn cytuno ar bob penderfyniad
• ar y cyd ac yn unigol - gall pob atwrnai wneud penderfyniadau'n annibynnol

Beth allwch chi ei wneud fel atwrnai? 

Eich prif swyddogaeth yw gweithredu er budd pennaf y rhoddwr a dilyn ei gyfarwyddiadau.

Gallai hyn gynnwys y canlynol: 

• rheoli arian a thalu biliau
• ymdrin ag eiddo, gan gynnwys gwerthu neu reoli cartref
• cadw cofnodion clir o unrhyw wariant

Rheoli cyfrifon Principality

Os oes gan y rhoddwr gyfrif Principality, gallwch wneud y canlynol:

• gwneud trosglwyddiadau a thaliadau
• agor cyfrif cynilo newydd
• rheoli morgeisi
• rheoli neu werthu eiddo

Mae'r hyn y gallwch chi ei wneud yn dibynnu ar y math o Atwrneiaeth sydd ar waith.

Gwahanol fathau o Atwrnaeiaeth

Atwrneiaeth Gyffredinol (GPA)  
 

Rydych chi'n defnyddio hwn ar gyfer cymorth tymor byr. Daw'r Atwrneiaeth hon i ben pan fydd y rhoddwr yn colli galluedd meddyliol.
 

Atwrneiaeth Arhosol (LPA)   

Rydych chi'n defnyddio hwn os yw'r rhoddwr yn colli galluedd meddyliol. Mae LPA yn caniatáu ichi weithredu yn ôl dymuniadau'r rhoddwr. Mae dau fath:

• Atwrneiaeth iechyd a lles — dim ond pan fydd y rhoddwr wedi colli galluedd meddyliol y gallwch ddefnyddio hwn. Mae'n cwmpasu gofal meddygol, trefniadau byw, a phwy all gysylltu â'r rhoddwr.
• Atwrneiaeth materion o ran eiddo ac arian — gallwch ddefnyddio hwn tra bod gan y rhoddwr alluedd meddyliol o hyd, oni bai bod y rhoddwr wedi dweud fel arall. Mae hyn yn cynnwys rheoli arian, biliau, cynilion ac eiddo.

Rhaid cofrestru LPAs â Swyddfa'r Gwarcheidwad Cyhoeddus cyn i chi weithredu.  

 

Atwrneiaeth Barhaus (EPA)

Disodlwyd Atwrneiaeth Barhaus (EPA) gan Atwrneiaeth Arhosol ym mis Hydref 2007.  

Gall darparwyr ariannol dderbyn EPA o hyd ac nid oes angen i chi gofrestru EPA cyn ei ddefnyddio os oes gan y rhoddwr alluedd meddyliol.

Fodd bynnag, rhaid i chi gofrestru'r EPA â Swyddfa'r Gwarcheidwad Cyhoeddus cyn gynted ag y bydd y rhoddwr yn dechrau colli galluedd meddyliol. Mae hyn yn sicrhau y gallwch barhau i weithredu'n gyfreithiol.

 

Am ganllawiau llawn ar gofrestru EPA, ewch i gov.uk. 

Os nad oes Atwrneiaeth

Os bydd rhywun yn colli galluedd meddyliol ac nad yw wedi sefydlu Atwrneiaeth, bydd angen gorchymyn llys arnoch gan y Llys Gwarchod cyn i chi weithredu. Gall y llys benodi dirprwy i reoli arian, eiddo, neu les.

Ffioedd a chostau cofrestru 

Er mwyn defnyddio Atwrneiaeth gyda ni, rhaid ei chofrestru gyda Swyddfa'r Gwarcheidwad Cyhoeddus lle bo angen. Mae ffioedd yn amrywio yn dibynnu ar y math o Atwrneiaeth ac a ydych chi'n defnyddio cymorth proffesiynol.

Am y ffioedd a'r canllawiau diweddaraf, ewch i gov.uk 


Roedd y wybodaeth yn y canllaw hwn yn gywir ar adeg ei gyhoeddi.